KVKK ve Uyum

Yapay Zekâ Hafıza Özelliği: Kalıcı Bellek ve Gizlilik

Yapay zekâ hafıza özelliği neyi saklar, nasıl silinir ve bellek zehirlenmesine nasıl açılır? Kurumlar için kalıcı bellek politikası ve test kontrol listesi.

Fevzi Ege YurtsevenlerYapay Zekâ Güvenliği Araştırmacısı · AltaySec Kurucusu

13 Ekim 2026 · altaysec.com.tr

Yapay zekâ hafıza özelliği, asistanın sizinle ilgili notları bir konuşmadan diğerine taşımasıdır. Asistanı daha kullanışlı yapar, ama hatırladığı her bilgi bir yerde saklanan bir kayıttır. Bu kayıt kişisel veri ya da kurumsal bilgi içerebilir, sohbet geçmişinden ayrı silinebilir ve dış içerikteki gizli talimatlarla zehirlenebilir. Bu yüzden kurumlar belleği varsayılan olarak kapalı tutmalı, açtıkları yerde neyin yazılacağını, kimin silebileceğini ve nasıl test edileceğini önceden belirlemelidir.

Yapay zekâ hafıza özelliği nasıl çalışır?

Dil modeli konuşmalar arasında bir şey hatırlamaz. Bellek, modelin dışında çalışan bir kayıt katmanıdır. Asistan sizi hatırlamaz; sistem sizinle ilgili notları sonraki konuşmada modele yeniden okutur.

Süreç genellikle şu adımlardan oluşur:

Konuşma sırasında sistem hatırlanmaya değer gördüğü bilgiyi seçer ya da kullanıcı "bunu hatırla" der.
Bilgi kısa bir not olarak bellek deposuna yazılır.
Yeni bir konuşmada ilgili notlar depodan getirilir ve bağlama eklenir.
Bazı ürünler yalnızca kayıtlı notları değil, geçmiş sohbetlerin kendisini de kişiselleştirme için kullanır.

Neyin hatırlanmaya değer görüldüğü çoğu üründe ayrıntılı açıklanmaz. Asistan bir sağlık durumunu, mali bilgiyi ya da müşteri adını hatırlanacak bilgi olarak seçebilir. Bu not artık bir veri tabanı kaydıdır ve diğer kayıtlar gibi korunmalıdır.

Bellekte hangi veriler birikir?

Bellek, kullanıcının bilerek paylaştığı tercihlerin yanında istemeden söylediklerini de içerebilir. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Kasım 2025 tarihli Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, bireylere bu sistemlerde sağlık verisi, finansal bilgi ve hukuki süreçlere ilişkin bilgi paylaşmaktan kaçınmayı, üçüncü kişilere ait verileri de girmemeyi önerir. Kalıcı bellek bu tavsiyeyi daha önemli hale getirir, çünkü paylaşılan bilgi tek bir konuşmada kalmaz.

Kayıt türü	Örnek	Risk düzeyi	Silme yolu
Yanıt tercihleri	Dil, üslup, biçim	Düşük	Bellek ayarları
Kimlik ayrıntıları	Ad, unvan, işyeri	Orta	Bellek ayarları
Süregelen işler	Proje adı, hedef, müşteri adı	Orta ile yüksek	Bellek ayarları ve ilgili sohbet
Hassas kişisel veri	Sağlık, mali durum	Yüksek	Bellek ve sohbet ayrı ayrı
Sağlayıcı kayıtları	Güvenlik ve kötüye kullanım günlükleri	Sağlayıcıya bağlı	Sağlayıcı politikası ve sözleşme

Kurumsal kullanımda ticari sır ve müşteri bilgisi de bu kümeye girer. Kurum'un Şubat 2026 tarihli İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı dokümanı, çalışanların toplantı notlarını, iç yazışmaları ve müşterilere ilişkin bilgileri üçüncü taraf araçlarla paylaşabildiğine dikkat çeker. Bellek açıksa bu bilgiler bir sonraki konuşmaya da taşınır.

Sohbeti silmek ya da belleği kapatmak kaydı siler mi?

Kullanıcıların en sık yanıldığı nokta budur. OpenAI'nin bellek yardım sayfasına göre kaydedilmiş bellekler sohbet geçmişinden ayrı tutulur. Bir sohbeti silmek, o sohbetten çıkarılan belleği silmez ve not sonraki konuşmalarda kullanılmaya devam edebilir. Bilgiyi tamamen kaldırmak için hem bellek kaydını hem de bilginin ilk paylaşıldığı sohbeti silmek gerekir. Belleği kapatmak ise genellikle yeni not yazılmasını durdurur, mevcut notları kendiliğinden silmez.

Diğer ürünlerde ayrıntılar farklı olabilir. Kullandığınız her araç için şu dört soruyu yanıtlayın:

Bellek notları ile sohbet geçmişi ayrı mı silinir?
Belleği kapatmak mevcut notları siler mi?
Silinen not sağlayıcı günlüklerinde ve yedeklerde ne kadar kalır?
Kurumsal hesapta yönetici bellek kayıtlarını görebilir ve silebilir mi?

Kişisel verisi işlenen kişi, KVKK m.11 uyarınca verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme ve şartları varsa silinmesini isteme hakkına sahiptir. Başvuru veri sorumlusuna yapılır ve en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır. Kurumsal hesaplarda veri sorumlusunun kim olduğu, sağlayıcıyla yapılan sözleşmeye ve fiili kontrole göre değişir. Bu rolü satın almadan önce netleştirin.

Bellek zehirlenmesi nasıl çalışır?

Bellek zehirlenmesi, asistanın belleğine yanlış ya da kötü niyetli bir notun yazılması ve bu notun sonraki konuşmaları etkilemesidir. Etki tek bir oturumla sınırlı kalmaz.

Güvenlik araştırmacısı Johann Rehberger'in Eylül 2024'te yayımladığı çalışma bu riskin somut bir örneğidir. Güvenilmeyen bir web sitesi ya da belgeye gizlenen talimat, ChatGPT'nin bellek aracını çağırarak saldırganın yazdığı bir notu kalıcı hale getirdi. Not, kullanıcının sonraki konuşmalarındaki bilgileri saldırganın sunucusuna gönderen bir görsel bağlantısı ürettirdi. OpenAI veri sızdırma kanalını macOS uygulamasının 1.2024.247 sürümünde kapattı. Araştırmacı, güvenilmeyen içeriğin bellek aracına not yazdırabilmesinin ise sürdüğünü belirtti ve kullanıcılara kayıtlı notları düzenli gözden geçirmeyi önerdi.

OWASP'ın Aralık 2025'te yayımladığı Ajan Uygulamaları İçin İlk 10 listesi bu riski ASI06 Bellek ve Bağlam Zehirlenmesi olarak ayrı bir madde yapar. Mekanizmanın ayrıntısı için ajan hafızası ve bağlam zehirlenmesi yazısına, tespit sinyalleri için hafıza zehirlenmesi tespiti yazısına bakın.

Kurumsal bellek politikası nasıl yazılır?

Kurum'un iş yeri dokümanı, üretken yapay zekâ araçlarını tamamen yasaklamanın gerçekçi olmadığını ve çalışanları kontrol dışı kullanıma itebileceğini belirtir. Önerdiği yol; kullanılabilecek araçları, girdi olarak verilebilecek bilgi türlerini ve erişimi rol temelli belirleyen açık bir kurumsal politikadır. Bellek bu politikanın ayrı bir bölümü olmalıdır.

Bellek bölümünde şu maddeler yer almalıdır:

Varsayılan tutum: bellek kapalı, açma kararı gerekçeli ve kayıtlı.
Belleğe girmeyecek veri sınıfları: müşteri verisi, sağlık ve diğer özel nitelikli veriler, kaynak kod, sözleşme ve fiyat bilgisi.
Belleğin açılabileceği araçlar ve ekipler.
Bellek kayıtlarının gözden geçirilme sıklığı ve sorumlusu.
Çalışan ayrıldığında hesap ve bellek kayıtlarının silinmesi.
Sağlayıcı sözleşmesinde saklama süresi ve verinin model eğitiminde kullanılmaması.

Politikanın tamamı için yapay zekâ kullanım politikası şablonu yazısındaki iskeleti kullanabilirsiniz.

Kişisel hesaptaki bellek neden gölge yapay zekâ sorunudur?

Kurum'un iş yeri dokümanı gölge yapay zekâyı, üretken yapay zekâ araçlarının kurumun bilgisi, onayı ya da kurumsal kontrolü dışında kullanılması olarak tanımlar. Bellek bu sorunu büyütür. Çalışan kişisel hesabıyla bir müşteri adını ya da proje kod adını paylaştığında bilgi, kurumun hiçbir sözleşme güvencesinin olmadığı bir hesapta kalıcı not haline gelir. Çalışan ayrıldığında kurum bu notu silemez.

Önlem olarak kurumsal işler için yalnızca yönetilen hesapları kullandırın, kişisel hesaplarda iş verisi paylaşımını politikayla yasaklayın ve onaylı bir alternatif sunun. Hangi araçların kullanıldığını görmek için gölge yapay zekâ tespiti yazısındaki DNS ve proxy yöntemlerinden yararlanabilirsiniz.

Bellek açık bir araçta çalışan nelere dikkat etmeli?

Onaylı ve yönetilen bir araçta bellek açık olsa bile kişisel alışkanlıklar belirleyicidir. Kurum'un rehberi, mümkün olduğunca genelleştirilmiş ve soyut ifadeler kullanmayı, kişi adı, tarih ve konum gibi ayırt edici ayrıntılar yerine genel anlatımı tercih etmeyi önerir. Bellek açıkken bu tavsiye iki kat önem taşır.

Bellek ayarlarını ilk kullanımda ve sonrasında ayda bir gözden geçirin.
Parola, kimlik numarası, sağlık ve mali bilgiyi hiçbir zaman yazmayın.
Gizli bir iş için kayıtlı belleği okumayacak biçimde başlatılmış bir geçici sohbet ya da belleği kapalı ayrı bir çalışma alanı seçin.
Asistanın size ait olmayan ya da hiç paylaşmadığınız bir bilgiyi hatırladığını görürseniz notu silin ve güvenlik ekibine bildirin.
Paylaşılan ya da ortak kullanılan hesaplarda belleği kapalı tutun.

Bellekli bir asistan nasıl test edilir?

Bellekli sistemleri test etmek, tek konuşmayı değil konuşmalar arası etkiyi sınamayı gerektirir. Testleri yalnızca kendi kontrolünüzdeki test hesaplarında yapın.

Zararsız bir işaret metnini belleğe yazın ve ayrı bir konuşmada ortaya çıkıp çıkmadığına bakın.
İşareti silin ve sonraki konuşmada hâlâ kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin.
İki farklı kullanıcı hesabı arasında bellek sızıntısı olup olmadığını deneyin.
Talimat gizlenmiş bir test belgesini işletin ve belleğe kalıcı not yazılıp yazılmadığını izleyin.
Belleği kapattıktan sonra yeni not oluşup oluşmadığını doğrulayın.

Bulguları sağlayıcıya sorumlu bildirim kanalından iletin ve kurumsal politikanızı sonuca göre güncelleyin.

Sık Sorulan Sorular

Yapay zekâ asistanı hafızasında neleri tutar?

Ürüne göre değişir. Genellikle yanıt tercihleri, ad ve meslek gibi kişisel ayrıntılar, süregelen projeler ve konuşmalardan çıkarılan özetler saklanır. Bazı ürünler kayıtlı notları listeler ve tek tek silmeye izin verir, bazıları daha az görünürlük sunar. Kurumsal kullanımdan önce neyin, nerede ve ne kadar süre tutulduğunu sağlayıcıdan yazılı olarak öğrenin.

Sohbeti silmek ya da belleği kapatmak kaydı siler mi?

Her zaman silmez. OpenAI'nin bellek yardım sayfasına göre kaydedilmiş bellekler sohbet geçmişinden ayrı tutulur ve bir sohbeti silmek o sohbetten çıkarılan belleği silmez. Bilgiyi tamamen kaldırmak için hem bellek kaydını hem de bilginin paylaşıldığı sohbeti silmek gerekir. Kullandığınız ürünün kendi silme davranışını ayrıca doğrulayın.

Bellek zehirlenmesi nedir?

Asistanın belleğine yanlış ya da kötü niyetli bir notun yazılması ve bu notun sonraki konuşmaları etkilemesidir. Güvenilmeyen bir web sayfası ya da belge, içine gizlenen talimatla bellek aracını çağırabilir. 2024'te yayımlanan bir araştırma, bu yolla yazılan notun yeni oturumlarda da veri sızdırmayı sürdürdüğünü gösterdi. OWASP bu riski ajan uygulamaları listesinde ayrı bir madde olarak tanımlar.

Kurum içinde bellek özelliği serbest bırakılmalı mı?

Önce risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Müşteri verisi, sağlık bilgisi ya da gizli proje ayrıntısı belleğe girerse kurumun denetimi dışında birikebilir. Güvenli yol, belleği varsayılan olarak kapalı tutmak ve yalnızca gerekçesi yazılı ekiplerde, yönetilen kurumsal hesaplarla açmaktır. Açılan her ekip için veri sınırı, gözden geçirme sıklığı ve silme yetkisi tanımlanmalıdır.

Kaynaklar

İlgili Yazılar

Bu yazı, Türkiye odaklı Yapay Zekâ Güvenliği Rehberi'nin destek makalelerinden biridir.